YAPI DENETİM NEDİR?

Yapı Denetim Hakkındaki 595 Sayılı Kanun Hükmündeki Kararname ile başlatılan ve bu kararnamenin yerine, 13/07/2001 tarihinde 24461 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmış bulunan Yapı Denetim hakkındaki 4708 Sayılı Kanun ile devam ettirilen, Can ve Mal emniyetini birinci planda tutan, çağdaş ölçü ve standartları içeren, kontrolsüz ve kalitesiz yapılaşmayı önleyen bir sistemdir.

NEDEN YAPIDENETİM

Ülkemiz topraklarını %92'si farklı oranlarda deprem tehlikesine sahiptir ve nüfusumuzun %95'i, sanayimizin %98'i bu bölgelerde konumlanmıştır.

4708 sayılı Yapı Denetim Kanununun uygulanmasına başlanmadan önce yürürlükte olan imar ve afetler mevzuatı etkin bir denetim fırsatı vermemiştir.

Ülkemizde son 20 yıl içerisinde meydana gelen her depremden sonra bu durumun olumsuz sonuçları çok açık olarak görülmüş olmasına rağmen, yapı denetimi konusunda olumlu bir gelişme sağlanamamış, aksine hızlı nüfus artışı ve göçler, çarpık ve yanlış şehirleşme ve sanayileşme, yoğun kaçak yapılaşma ve sık sık başvurulan imar afları ülkemizdeki deprem ve diğer afet risklerini her geçen gün daha da arttırmıştır.

Son olarak 17 Ağustos 1999 Marmara, 12 Kasım 1999 Bolu-Düzce, 06 Haziran 2000 Çankırı, 03 Şubat 2002 Sultan dağında yaşanan depremler sonrasında meydana gelen 82.000 can, 600.000 konut kaybımızı denetimsiz ve plansız yerleşimler yapılaşmaların yol açabilecekleri zararları bütün açıklığı ile ağır bir fatura olarak yeniden gözler önüne sermiştir.

Daha önce yürürlükte olan 3194 sayılı İmar Kanunu ve ilgili yönetmelik, hükümleri ile getirilen denetim faaliyetlerinin uygulamada büyük zorluklar olduğu, yapılan araştırmalarda, proje denetimi aşamasında dahi projelerin %91'de tasarım, hesap ve çizim hataları olduğu, uygulamanın ise hiç denetlenmediği ve şantiyelerin %90'ında yönetmelik ve standartlara aykırı beton döküldüğü ve beton mukavemet değerlerinin projesinde öngörülenden ortalama olarak %40 daha az olduğu tespit edilmiştir.

Bu gerçeklere bağlı olarak 13 Temmuz 2001 tarihli resmi gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren 4708 sayılı "YAPI DENETİMİ HAKKINDA KANUN'la bu eksiklikler giderilmeye çalışılmıştır.

Yapı Denetim Sistemi, Yapının fen ve sanat kurallarına, yapı ile ilgili mevzuatın yanı sıra konu ile ilgili standart, fen ve sanatın bilinen kaidelerine  uygun olarak inşasını  sağlamak, ülkemizdeki  çarpık, kontrolsüz ve kalitesiz yapılaşmayı önleyecek can ve mal emniyetini sağlamak için hazırlanmıştır.

DENETİMİN KAPSADIĞI ALANLAR

Belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve dışında kalan yerlerde 200M2’nin altında olan inşa edilecek yapıların denetimi bu kanun hükümlerine tabi olduğundan tüm bu yapılara , Yapı Denetim Kuruluşlarınca denetlenme zorunluluğu getirilmiştir.

RUHSAT AŞAMASINDA İLGİLİ BELEDİYEDEN İSTENEN EVRAK VE PROJELER

İNŞAAT RUHSAT EVRAKLARI

1. ÖN OLUR DİLEKÇESİ
2. İNŞAAT RUHSAT DİLEKÇESİ
3. TAPU KAYIT SURETİ (SON BİR AY TARİHLİ)
4. VEKALETNAME (GEREKİYOR İSE)
5. İMAR DURUMU
6. TAPU ÖLÇÜ KROKİSİ
7. KADASTRO APLİKASYON KROKİSİ
8. PLANKOTE
9. NUMARATAJ KROKİSİ
10. GELİRLER MÜDÜRLÜĞÜ VERGİ BORCU YOKTUR YAZISI
11. İNŞAATA BAŞLANMADIĞI ONAYI (MİMARİ PROJE ÜZERİNDE)
12. YASAL HARÇLAR VE ÜCRETLERİN ÖDENDİĞİNE DAİR BELGELER
13. OTOPARK SATIN ALINACAKSA

- DEKONT
- TAAHHÜTNAME

YAPI DENETİM BELGELERİ

1. YAPI DENETİM HİZMET BEDELİ 1.TAKSİT MAKBUZ
2. YAPIM SÖZLEŞMESİ (YAPI SAHİBİ - MÜTEAHHİT)
3. MAL SAHİBİNİN YAPI MÜTEAHHİTLİĞİNİ ÜSTLENMESİ DURUMUNDA

- TİCARET ODASI KAYDI
- VERGİ MÜKELLEFİ OLMASI
- YAPININ MÜTEAHHİTLİĞİNİ ÜSTLENDİĞİNE DAİR NOTER TASDİKLİ TAAHHÜTNAME

4. MÜTEAHHİT FAALİYET BELGESİ (TİCARET SANAYİ ODASI)
5. MÜTEAHHİT VERGİ LEVHASI
6. MÜTEAHHİT İMZA SİRKÜLERİ
7. USTALIK BELGESİ TAAHHÜTNAMESİ
8. YAPI DENETÇİSİ İKAMETGAHI
9. YARDIMCI KONTROL ELEMANI İKAMETGAHI
10. BÜRO TESCİL BELGELERİ

- MİMAR
- İNŞAAT MÜHENDİSİ
- MAKİNE MÜHENDİSİ
- ELEKTRİK MÜHENDİSİ
- JEOLOJİ MÜHENDİSİ
- JEOFİZİK MÜHENDİSİ

11. BELEDİYE MÜTEAHHİT SİCİL NO

PROJELER (YAPI DENETİM KURULUŞLARINCA UYGUNLUĞU ONAYLANMIŞ)

1. 6 ADET MİMARİ PROJE (SİSTEM DETAYLI)
2. SİVİL SAVUNMA ONAYI
3. İTFAİYE ONAYI
4. STATİK PROJE
5. 2 ADET STATİK HESAPLAR
6. SIHHİ TESİSAT PROJESİ
7. ISI YALITIM HESABI
8. ELEKTRİK TESİSAT PROJESİ
9. TEDAŞ ONAYI
10. TÜRK TELEKOM ONAYI
11. 2 ADET ZEMİN ETÜD RAPORU

MİMARİ PROJE SON KONTROL

1. ÇEKME MESAFELERİ (BİNA OTURUMU)
2. BİNA CEPHESİ
3. BİNA DERİNLİĞİ
4. ÇIKMALAR
5. KOTLAR (KAT SAYISI)

LABORATUVAR

DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR

ELEKTRİK TESİSATLARININ MONTAJI ESNASINDA DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR:

1. Yapı sahibi veya (müteahhit) şantiyede gereken emniyet tedbirlerini alacak ve çalışmaya sonra başlayacaktır.
2. Tesiste (bütün binalar da) temel topraklaması yapılacaktır.
3. İnşaatta kullanılacak tüm malzemeler TSE damgalı olacaktır. Duruma göre ISO 9001 ve 9002 belgeleri de istenebilecektir. (Kablolar, Sayaçlar, Kaçak akım rölesi, Armatürleri) için.
4. İş projesine ve iç tesisat yönetmeliğine uygun olarak yapılacaktır.
5. Ekipmanların montajından montajı yapan kişi 2 (iki) yıl süreyle sorumlu olup montaj esnasında yapılan zarardan yine montajı yapan kişi sorumlu olacaktır.
6. Mühendis talimatının dışında (Yapı Denetçisi Mühendisi) yapılan işten yine işi yapan kişi sorumludur.
7. Sigortalar (Buşonlu, NH, Wattotomat ve otomatik) projedeki değerlerinde olacaktır.
8. Baca geçen yerlere buat, priz ve anahtar konulmayacaktır.
9. Islak zeminlere (Banyo, WC gibi) buat anahtar konulmayacaktır. Priz ise kapalı sistem olacaktır.
10. Tali tablo girişlerine 30mA lik KAR konacaktır.
11. İnşatta elektrik tesisatının montajını yapacak kişi meslek odasına kayıtlı-olacak ve bu işleri yaptığını belgeleyecektir.
12. 3 fazlı beslemelerde fazlar; R Gri, S Siyah, T ise Kahverengi olacaktır. Nötr ise Mavi, Toprak ise Sarı-Yeşil.olacaktır.
13. Mono faz beslemeler de veya devrelerde; Faz Gri, Nötr Mavi Toprak ise Sarı-Yeşil renk olacaktır.
14. Bütün prizlere topraklama hattı çekilecektir.
15. Her dairenin besleme hatları ayrı olacaktır. Kesinlikle ortak Nötr ve Toprak hattı kullanılmayacaktır. Her dairenin besleme hatları (faz, nötr ve toprak) bir boru içerisinde çekilecektir.
16. 63A kadar olan Ana Panolar barasız, 63A dan sonraki panolar ise baralı tip olarak imal edilecektir.
17. Sayaçlar elektronik tip olacaktır.
18. Zayıf akım tesisatları da projesine ve iç tesisat yönetmeliğine uygun olarak yapılacaktır.
19. Işık sortileri 2x1.5mm NYA olacaktır. Boru çapı ise 14 tür.
20. Priz sortileri 3x2.5mm NYA olacaktır. Boru çapı ise 18 tür.
21. Kolon hatları için 3x4mm NYA, kesitler için boru çapı 18 mm dir. Kolon hatları için 3x6mm NYA, kesitler için boru çapı 26 mm dir. Kolon hatları için 4x4 ve 4x6 mm NYA, kesitler için boru çapı 26 mm dir.
22. Kolon hatları için 4x10 ve 4x16 ve 3x25+16 mm NYA, kesitler için boru çapı 37 dir.
    22-Tesisatta anahtarlar zeminden 110 cm yukarıda, prizler ise 40 cm yükseklikte olacaktır. Aplikler ise 190 cm ve buatlar 220 cm yüksekte olacaktır, (veya buatlar tavandan 30 cm aşağıda olacaktır.) Bu elemanlar kapıdan 30 cm, duvar birleşim yerlerinden ve pencerelerden 50 cm uzakta olacaktır.
23. Bina giriş kapısı önüne 40x40x40 cm ebadında ek odası yapılacak; Ayrıca ?2x50 ebadında PE kangal boru döşenecek olup Telekom menholüne girişi yapılacaktır. Telekom girişi yoksa arsa sınırına kadar PVC boru döşenecek ve ucuna 50x60x40 cm ebadında ek oda yapılacaktır.
24. Elektrik tesisatçısı ise başlarken işe başlama tutanağı, iş bitiminde ise iş bitirme tutanağı hazırlayıp mülk w sahibine imzalatarak birer nüshasını Denetim şirketine verecektir. Denetçi gerekli kontrolleri yaptıktan sonra muayene raporu hazırlayacaktır.
25. Bu sözleşmede yazılmayan malzeme ve montajla ilgili eksik imalatlardan yine montajı yapan kişiler sorumludur.
26. Elektrik tesisatı, kaba sıvadan sonra başlayacaktır.
27. Tesisatçı, yukarıda yazan şartları kabul ederek işe başlayacak ve projesine uygun olarak işini yapacaktır.

DUVAR ÖRÜLÜRKEN DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR:

1. Betonarme karkas - Tuğla duvar Örümü hususları kesinlikle mimari projeye uygun ve ölçülerin de uygulanmalı. Şayet değişiklik düşünülmesi halinde önceden Yapı Denetim elemanına danışılıp görüşü alınmalı ve o doğrultuda hareket etmelidir.
2. Duvar örümünde örgü tekniğine uyulmalı derz ve gönye birleşimler de bağlantı yapılmalı ve kiriş altı, duvar birleşimleri harçla sıkı doldurulmalıdır.
   

DEMİR DÖŞENİRKEN DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR:

1. İnşaat demirleri şantiyeye geldikten sonra demirlerden her çapta ikişer adet bir metre boyunda demir numunesi alıp denetim firmasına test edilmek üzere verilecek ve test neticeleri gelmeden demir kesim işine kesinlikle başlanılmayacaktır.
2. Kolon filizleri demir çapının 60 katından aşağı olamaz. (Yaklaşık l00cm)
3. KoIon kiriş etriye ve çiroz sıklaştırmaları mutlaka yapılmalıdır. Çiroz ve etriye bağlantıları şaşırtılarak yerine konmalıdır. (Ek yerleri aynı hizaya gelmemeli)
4. Kolon Kiriş birleşim yerlerinde kiriş demirleri birbirine demir çapından fazla yanaşmamalıdır. Aralık kalmıyorsa demir çapı artırılmalı ya da araya demir çapı kadar demir koymak suretiyle çift sıra yapılmalıdır.
5. Kiriş alt ve üst demirlerinin gönye yapılmasına dikkat edilmelidir. Kiriş gövde ve alt demirleri etriye ye mutlaka bağlanmalıdır.
6. Kolon filizlerinin kiriş demirleri üstüne bir,adet etriye bağlanmalıdır. Aksi taktirde kolon filizleri kaymaktadır. Üst kat aksı çakılırken sıkıntı olmaktadır.
7. Temel, Kolon ve kirişlere mutlaka pas payı konulmalıdır. Temel de grobeton dökülse bile yine de 5 cm pas payı konulmalıdır.
8. Etriye ve çirozlar demirlere tam sarılmalı, boşluk kalmamalıdır. Çiroz ve etriyeler standart yapılmalıdır.
9. Kolon kiriş birleşim yerlerinde de etriye ve çirozlar devam ettirilmelidir. Bu çok önemlidir.
10. Kirişten gelen demirler devam etmiyorsa mutlaka kolonu aşmalıdır. Demir kıyıdaysa ve buna benzer sebeplerle kısa konamaz.
11. Radye temellerde önce döşeme demirlerinin alt düzlerinin konması daha sonra radye temel demirlerin konması gerekmektedir.
12. Etriye köşelerinde mutlaka bir demir bulunmalıdır. Demir eksikse bile demir ilave edilmelidir.

KALIPTA DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR:

1. Kalıpçı iş sahibi talimat verse bile denetim haberi olmadan projeye aykırı herhangi bir imalat yapmamalıdır. En kısa sürede denetimi haberdar etmelidir. Bazen çaktığı kalıbı sökmek zorunda kalıp hert kendi açısından hem de mal sahibi açısından zaman ve maddi kayba sebep olmaktadır. Bu sorumun yükümlülüğü mal sahibi ve kalıpçıya aittir.
2. Kalıp eski, eğri ve kullanılamaz durumda olmamalıdır.
3. Döşemelerde minimum 5*10 cm aşıklar mutlaka 10*10 cm mahyalar üzerine oturtulmalıdır. Aşık aralıkları 60 cm'yi mahya aralıkları da 150 cm'yi geçmemelidir.
4. İskele dikmeleri mümkünse ekli olmamalı yada fazla atlayarak ekli olmalıdır. Direklerde ek yerleri çift taraftan çakılarak ek yapılmalıdır.
5. İskele aralıkları 80 cm 'yi geçmemelidir.
6. Sıva iskelesi kesinlikle kalıp iskelesi olarak kullanılmamalıdır.
7. 5.5 m yüksekliğindeki iskelelerde araya kalas koymak suretiyle 5.5 m 'ye yükseltmeye kesinlikle müsaade edilmeyecektir.
8. Kalıp üzerine dökülecek betonun suyunu akıtmayacak sıklıkta olmalıdır.
9. B.A Perdelerde ve kolonlarda kalıp açmayacak şekilde takviye etmelidir.

BETONDA DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR:

1. Beton siparişi vermeden önce statik proje üzerinde yazan hangi beton sınıfı istediğimizi beton firmasına bildirmeliyiz. (BS20, BS25, BS30 gibi). Eğer akışkanlığı yüksek beton dökmek istiyorsak beton ile birlikte M0R maddesini de istemeliyiz.
2. Beton dökümü sırasında kesinlikle betona su konulmayacaktır.
3. Beton mikseri santralden çıktıktan sonra elli dakika içerisinde beton döküleceği yere dökülmelidir.
4. Beton dökümü sırasında vibratör mutlaka tutulmalıdır. Elektrik yoktu, kesildiydi gibi sebepler geçerli değildir.
5. Kolonda vibratör iki uçtan ve ortadan olmak üzere en az üç yerden tutulmalıdır.
6. Bina bitişik ise bina arasına strafor konulmalıdır.
7. Vibratör normal katta 3,5 m 'lik olmalı kolonun altına kadar uzanmalıdır.
8. Beton hortumu kolonun tepesine tutulmamalı kirişin pliye kırım yerine doğru tutulmalıdır ki beton priz yapıp kolonun ağzını tıkamamalıdır.
9. Beton soğuk derz yapmayacak şekilde dökülmelidir. Ara vermek zorunda kalmıyorsa önceden beton dökülecek yerler tespit edilmelidir.
10. Beton sık şekilde sulanmalıdır. Beton dökülürken su, betonun düşmanı döküldükten sonra ise dostudur.
11. Betonda çökme slump deneyine göre 16 'yi geçmemelidir.
12. Beton dökülmeden önce kalıp mutlaka ıslatılmalıdır.
13. Kalıpta betonu sızdıracak herhangi bir delik ve boşluk olmamalıdır.
14. Beton geldiğinde irsaliye de betonun çıkış saati ve beton sınıfı kontrol edilmelidir.